Press "Enter" to skip to content

Towarzystwo Jezusowe. Zasługi Kościoła dla rozwoju kultury i cywilizacji europejskiej – łacińskiej. Odcinek 8, część 1.

Towarzystwo Jezusowe założył Ignacy Loyola w 1534 roku, a zatwierdził papież Paweł III w 1540 r. Dewiza zakonu brzmiała – Dla większej chwały bożej. Wybór członków uzależniony był od predyspozycji intelektualnych, silnej osobowości oraz spełnienia wysokich wymagań duchowych. Zadaniem Towarzystwa Jezusowego było stawiania czoła najtrudniejszym wezwaniom i wytyczanie kierunków rozwoju Kościoła. Jednym z głównych celów towarzystwa była obrona katolicyzmu i papiestwa przed reformacją. Towarzystwo Jezusowe wszystko poświęcało Temu, Którego Imię Dzierżyło. Każda praca i myśl z zasady miała samodoskonalić każdego zakonnika w wierze, nadziei i miłości. Kościół nie jest po to, żeby nadążać za światem tylko po to, żeby wyznaczyć światu kierunki i drogi prowadzące do Boga.

Przez wysokie wymagania wobec członków towarzystwa jezuici stali się kuźnią elit nie tylko duchowych i moralnych, ale również naukowych, politycznych i społecznych. Oprócz walki z reformacją zadaniem jezuitów była ewangelizacja w nowo kolonizowanych terenach.

Jezuici uczestniczyli aktywnie w życiu naukowym i artystycznym. Właściwie nie było dziedziny, w której nie zaznaczyli swej obecności. Co więcej w każdej z nich odnieśli nie małe sukcesy. Zasługi jezuitów dla Kościoła, rozwoju oświaty i nauki są trudne do przecenienia.

Lista wybitnych przedstawicieli towarzystwa, którzy wnieśli ogromny wkład w naukę europejską i światową jest bardzo długa.

Od reformacji, a szczególnie od czasu oświecenia w ramach walki z Kościołem Katolickim prowadzi się szczególnie kłamliwy i nienawistny atak i propaguje się czarną legendę w stosunku do zakonu jezuitów. Świadomie są pomijani i wymazywani z pamięci wybitne postaci tego zakonu. Protestanci oskarżali jezuitów nawet o pomór bydła, epidemie i wszelkie inne kataklizmy. Bardzo haniebną rolę w dyskredytowaniu zakonu jezuitów odegrali przedstawiciele oświecenia, a szczególnie przedstawiciele masonerii. Towarzystwo Jezusowe było dla masonerii ogromnym zagrożeniem ze względów intelektualnych. Faktem jest, że w publikacjach encyklopedystów prezentowana tam wiedza często była opóźniona nawet o sto lat do wiedzy prezentowanej przez naukowców jezuickich.

Jezuici w wielu państwach Europy stworzyli podstawy szkolnictwa średniego. Na wysokim poziomie nauczano matematykę, fizykę, astronomię, historię, języki nowożytne oraz grekę i łacinę i niektóre dziedziny sztuki. W chwili kasaty (likwidacji) zakonu w 1773 r. towarzystwo prowadziło ponad 700 szkół średnich i wyższych na 5. Kontynentach. Wszędzie tam, gdzie postawili nogę jakość edukacji i kultury osiągała bardzo wysoki poziom.

Misjonarzy jezuiccy docierali do najodleglejszych zakątków świata wyróżniając się poszanowaniem lokalnej tradycji. Bronili tubylców przed wyzyskiem kolonizatorów. W Ameryce wśród Indian Guaranów wcielili system społeczny oparty na zasadzie sprawiedliwości : „wymagając od każdego według jego możliwości i dzieląc dobra według zasług”. Piotr Klawer stał się niewolnikiem niewolników, służył braciom Murzynom występując w ich obronie. Położyli zasługi w dziedzinie językoznawstwa opracowując dla potrzeb misjonarzy gramatyki m.in. języka japońskiego i chińskiego. Do najwybitniejszych pionierów misji w Azji należy zaliczyć Motteo Rieci w Chinach. Misjonarz Wawrzyniec Herrasy Panduro przeanalizował 307 narzeczy malajskich i opracował dla nich gramatykę. Jezuiccy misjonarze tacy jak Claude de Visdelau, Lorenzo Hervasy Panduro, Jean – Francois Gevbillon, Sabatinode Ursis, Joachim Bouvet, Diego de Pantoja, Jean Joseph, Marie Amiat czy Jose de Acosto badali historię, kulturę, przyrodę i języki krajów w których działali. Jezuici byli cenieni przez władców chińskich. Johan Adam Schall von Bell w 1645 r. został prezesem Cesarskiej Akademii Matematycznej w Pekinie. Jezuici w Chinach byli uważani za specjalistów w dziedzinie astronomii, matematyki, geografii, kalendarza i hydrauliki.

Wielu członów zakonu łączyło posługę religijną z pracą naukową. Wielu wniosło znaczący wkład do astronomii m.in. Christoph Clavius, Maksymiliian Hell, Johoan Schreck, Gyula Fenyi, Albert Cyrtz, Franz de Paula Friesnecke. Opisali lub odkryli takie zjawiska jak : zaćmienie, okultację, obieg planet wokół Słońca, wpływ Księżyca na zjawiska pływów, atmosferę Jowisza czy plamy na Słońcu. Odznaczyli się także w matematyce i sejsmologii. Jezuici przez wielu są uznawani jako ci, którzy wnieśli największy wkład w rozwój fizyki eksperymentalnej w XVII w. W wieku XVIII przyczynili się do rozpowszechnienia zegarów wahadłowych, barometrów, teleskopów zwierciadlanych i mikroskopów. Mają również wkład w rozwój wiedzy o magnetyzmie, optyce, elektryczności, biologii i medycynie. Athanasius Kirchen był jednym z najwszechstronniejszych uczonych wszechczasów, a Ruder Josip Baskovic prekursorem geometrii nieeuklidesowej i teorii względności. Inni jak twórca słynnej „Apeteozy św. Ignacego” i Andrea Pozzo mieli wybitne osiągnięcia w dziedzinie sztuki. Zakon miał wkład w rozwój baroku. Jezuita Krzysztof Clavius w 1582 r. na mocy dekretu papieża Grzegorza XIII kalendarz juliański zastąpił nowy zwanym gregoriańskim.

W 1773 r. papież Klemens XIV pod naciskiem wrogich Kościołowi i jezuitom m.in. za działalność zakonników w koloniach dwory Burbonów panujące we Francji, Hiszpanii, Portugalii doprowadzili do kasacji Towarzystwa Jezusowego. /ciąg dalszy za tydzień/

Antoni Piwowarczyk

Inne artykuły ArchiwumWięcej wpisów »
Mission News Theme by Compete Themes.
error: Treści chronione prawem autorskim. Kopiowanie zabronione.