Press "Enter" to skip to content

Charakterystyka i podstawowe zasady cywilizacji zachodniej – łacińskiej.

Zasady cywilizacji łacińskiej były budowane w oparciu o solidaryzm, życzliwość i subsydiarność (pomocniczość). W ostatnich kilku stuleci cywilizacja ta zdominowała świat. Cywilizacja łacińska jako jedyna łączy wszechstronny rozwój prawdy rozumiany jako metodyczne dochodzenie do poznania obiektywnej prawdy z kategorią dobra, oparte na podporządkowaniu życia społecznego etyce (moralności), będącej zbiorem norm postępowania wyznawanym dobrowolnie, przez społeczeństwo. Dzięki czemu cywilizacja łacińska mogła jako jedyna z obecnie istniejących cywilizacji stać się personalistyczna w przeciwieństwie do pozostałych cywilizacji będących cywilizacjami gromadnościowymi. Cywilizacja łacińska wytworzyła pojęcie państwa etyki i prawdy. Prawo jest tworzone na podstawie norm etycznych dzięki czemu jest możliwy rozwój moralności.

Jedną z cech jej prawa jest dualizm. Wyróżniamy zarówno prawo prywatne jak i publiczne. Państwo nie ingeruje w tworzenie prawa prywatnego – obyczaje rodzinne. Prawo państwowe jedynie reguluje stosunki międzyludzkie zapewniając bezpieczeństwo wewnętrzne państwa.

Najważniejszy rys cywilizacji łacińskiej czy kultury jest prymat ducha nad materią, ale jednocześnie tak realizowanego, ze duch nie anihiluje nie niszczy materii. Jest to zasada, którą św. Tomasz z Akwinu ujął w swoim słynnym powiedzeniu iż „łaska nie niszczy natury tylko ją uszlachetnia, podnosi”. Zasada prymatu sił ducha nad fizycznymi odnosi się jednak do najważniejszego wymiaru życia zbiorowego, jakim jest życie polityczne, relacje między kościołem a państwem. Cywilizacja łacińska charakteryzuje się próbą utrzymania odpowiednio relacji ducha i materii.

Polityka cywilizacji budowana jest w oparciu o interes narodowy, społeczny solidaryzm i dekalog. W cywilizacji tej ważniejszą rolę odgrywa etyka niż prawo czy ideologia. Cywilizacja łacińska łączy wszechstronny rozwój prawdy i dobra, którego istotą jest podporządkowanie życia społecznego etyce – a więc normom postępowania dobrowolnie uznawanym przez społeczeństwo. Cywilizacja ta bazowała w przeszłości na rozwijaniu trzech kluczowych relacji międzyludzkich takich jak prawda, miłość i wolność, na których był ufundowany porządek społeczny wyrażający się w powstaniu instytucji te relacje ucieleśniające i chroniące takie jak rodzina, nauka religii, wspólnota polityczna – państwo narodowe. Cywilizacja łacińska oznacza wolność, podmiotowość człowieka i szacunek dla prawdy. Porządek ten został wypracowany i przetestowany przez dwa tysiące lat ewolucji i ma charakter naturalny zakodowany w ludzkiej naturze. Należy jednak pamiętać, że oprócz czynnika duchowego wyrażającego się w tych relacjach, człowiek posiada sferę (czynnik) biologiczny, który ma swoje cielesne uwarunkowania, a to może zawieźć go na manowce. W hierarchii wartości prawda stoi wyżej niż ideologia, a normy etyczne stoją wyżej niż normy prawne co oznacza, że normy prawne muszą być oparte na etyce.

Cywilizacja bizantyjska wprowadza kategorię pozytywizmu prawnego i koncepcję państwa prawa, które nie musi liczyć się z etyką i prawem naturalnym przykładem tego staje się dziś Unia Europejska. W cywilizacji bizantyjskiej zarówno normy poznawcze jak i ideologiczne stanowią część norm prawnych, a etyka musi być oparta na prawie. Cywilizacja bizantyjska może doprowadzić do cywilizacji turańskiej, tak się stało w Niemczech w latach trzydziestych – III Rzesza Niemiecka. Przykładem cywilizacji turańskiej jest Rosja.

Nie byłoby Europy i jej cywilizacji, gdyby nie chrześcijaństwo, które zostało przyjęte przez ludy barbarzyńskie. Nie byłoby czegoś takiego jak świat cywilizowany, który kontynuuje tradycję grecką i rzymską. Owocem średniowiecznej Europy chrześcijańskiej jest zarówno koncepcja osoby jak i praw człowieka oraz zasad, że prawo rządzi społeczeństwem, a nie siła i potęga militarna. Kościół wprowadził rewolucyjne rzeczy, które zapewniły europejskiej cywilizacji dominację nad całym globem.

– monogamiczna, nierozwiązywalna rodzina, co zapewniło dzieciom nieznane w innych cywilizacjach poczucie bezpieczeństwa i rozwoju.

– prawo spadkowe i majątkowe, które zapewniło rodzinom ich dzieciom autonomię i czyniło z rodzin podstawową komórkę społeczną, ale i ekonomiczną.

– zmuszenie rządzących do zbudowania prawa.

W cywilizacji łacińskiej – europejskiej małżeństwo było podstawą społeczeństwa obywatelskiego. Jest ono intymną więzią, która zbudowana jest wokół utrzymania rodziny i wychowania dzieci. Najbardziej fundamentalnymi relacjami społecznymi i ludzkimi jest rola ojca i matki. Małżeństwo i dzieci stanowią integralną część wszelkiej wizji ludzkiego rozwoju. Dzieci wymagają poświęcenia od tych za przyczyną, których znalazły się na świecie. To poświęcenie jest szlachetne i powinno być otoczone szczególnym poważaniem społeczeństwa. Społeczeństwo, które nie chce dzieci, nie ma przyszłości.

Cywilizacja łacińska – europejska została naznaczona chrześcijaństwem. Uniwersalne duchowe imperium Kościoła nadała Europie kulturową jedność, jednak bez udziału imperium politycznego. Dzięki temu poszczególne narodowe lojalności mogą rozwijać się w obrębie europejskiej kultury.

Prawdziwa Europa uznaje godność każdej jednostki niezależnie od płci, rasy czy warstwy społecznej, to wyrasta z naszych chrześcijańskich korzeni. Szlachetne cnoty jednoznacznie zawdzięczamy chrześcijańskiej spuściźnie: uczciwość, współczucie, miłosierdzie, zdolność przebaczania, miłość bliźniego czy pokojowe nastawienie. To chrześcijaństwo – kładzie nacisk na miłość i wzajemną wierność zrewolucjonizowało relacje pomiędzy mężczyznami i kobietami. Gdy dokonujemy poświęcenia życia robimy to najczęściej przez wzgląd na naszych współmałżonków i naszych dzieci. Ten duch oddania jest także wkładem chrześcijaństwa w kulturze Europy.

Innym ważnym aspektem cywilizacji zachodniej jest odrzucenie moralnej odpowiedzialności zbiorowej i nie dziedziczenie win moralnych w spadku. Nie można odpowiadać za zbrodnie moralne przodków, mamy natomiast wpływ na naszych potomków i ewentualnie za nich powinniśmy odpowiadać, a nie oni za nas, bo przodkowie nas kształtowali i wychowali. W cywilizacji łacińskiej odpowiada się za własne grzechy. Wstydu się nie dziedziczy można wstydzić się tylko i wyłącznie za siebie, swoje czyny i ich skutki. My po przodkach możemy przyjąć to co dobre, a to co złe odrzucamy.

Antoni Piwowarczyk

Inne artykuły ArchiwumWięcej wpisów »